FlashFeed

Chrześcijanie obchodzą Zwiastowanie Pańskie dokładnie 9 miesięcy przed Bożym Narodzeniem. Badacze Biblii datują te wydarzenia na ok. 6 rok p.n.e. Archeolodzy badają dwa konkurencyjne miejsca związane z tym wydarzeniem w Nazarecie.

Dokładnie dziewięć miesięcy przed Bożym Narodzeniem chrześcijanie obchodzą uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Upamiętniają w ten sposób dzień, w którym – zgodnie z ich wierzeniami – anioł ukazał się dziewicy o imieniu Maryja i ogłosił, że w cudowny sposób poczęła Jezusa. Badacze Biblii datują te wydarzenia na około 6 rok p.n.e.– Zwiastowanie ukazuje chrześcijanom, że narodziny Jezusa są częścią boskiego planu, a on sam jest jednocześnie człowiekiem – narodzonym z niewiasty – jak i istotą boską – wyjaśnia Joan E. Taylor, profesor emerytowana z King’s College London i autorka książki „Boy Jesus: Growing up Judean in Turbulent Times”. – Mimo ogromnego znaczenia Zwiastowania dla wiary, wczesnochrześcijańskie teksty podają niewiele konkretnych szczegółów na temat miejsca, w którym doszło do tego wydarzenia – zauważa James D. Tabor, emerytowany profesor religioznawstwa i początków chrześcijaństwa na University of North Carolina w Charlotte, autor książki „The Lost Mary: Rediscovering the Mother of Jesus”. Jednak pielgrzymi od pokoleń odwiedzają w Nazarecie dwa różne miejsca, które uznają za scenę Zwiastowania: jaskinię, w której Maryja miała mieszkać, oraz studnię, z której najprawdopodobniej korzystała. Archeolodzy biblijni badali te lokalizacje, licząc na odnalezienie śladów pochodzących z czasów Zwiastowania, co mogłoby potwierdzić, że Maryja rzeczywiście mogła tam przebywać. Wykopaliska pozwoliły lepiej zrozumieć starożytny Nazaret, sposoby, w jaki pierwsi chrześcijanie czcili Maryję oraz duchowe doświadczenia dawnych pielgrzymów – choć nie przyniosły ostatecznej odpowiedzi na pytanie o dokładne miejsce samego Zwiastowania.Lokalizacja Zwiastowania w Ewangelii według św. ŁukaszaW Nowym Testamencie znajdują się cztery Ewangelie, jednak historia Zwiastowania Maryi pojawia się tylko w jednej z nich: Ewangelii według św. Łukasza. Badacze uważają, że została ona spisana pod koniec I wieku n.e., czyli kilkadziesiąt lat po opisywanych wydarzeniach. Zgodnie z jej treścią „anioł Gabriel został posłany przez Boga do miasta w Galilei, zwanego Nazaret”, gdzie ukazał się Maryi i obwieścił jej boskie przeznaczenie.Nazaret, położony w północnym Izraelu niedaleko Jeziora Galilejskiego, istnieje do dziś – to jedno z największych palestyńskich miast arabskich w kraju. Jego historia sięga jednak starożytności, kiedy to Ewangelie wskazały go jako rodzinne miasto Jezusa. W tamtym czasie Nazaret znajdował się pod panowaniem Cesarstwa Rzymskiego. – Starożytna wioska była położona na dolnych zboczach, na zachód i powyżej od wadi (doliny) – wyjaśnia archeolożka Yardenna Alexandre z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności (IAA). – Domy wznoszono bezpośrednio na dość stromym podłożu skalnym.Podczas gdy dzisiejszy Nazaret liczy około 80 000 mieszkańców, starożytna osada – jak podkreśla prof. James D. Tabor – była małą wioską rolniczą o skromnej zabudowie. Było to miejsce, w którym rodziny żyły w bliskim sąsiedztwie, a codzienne życie kręciło się wokół prac domowych, rolnictwa i wspólnych zasobów, takich jak studnie i źródła.Wraz z rozprzestrzenianiem się chrześcijaństwa wierni zaczęli odbywać pielgrzymki do miejsc świętych, w tym do Nazaretu. Wyprawy te prowadziły ich do punktów związanych z Jezusem, jego rodziną i działalnością, co miało umacniać ich duchowość i pozwalać na wykroczenie poza świat materialny. Na miejscu wierni modlili się, przyjmowali błogosławieństwa, zostawiali dary oraz zabierali ze sobą pamiątki i przedmioty kultu.Prof. Joan E. Taylor zauważa, że pielgrzymki do Nazaretu rozpoczęły się na dobre w IV wieku i obejmowały jaskinię oraz studnię, które do dziś są kojarzone z Maryją. Jednak archeolog Kenneth Dark, autor książki „Archaeology of Jesus’ Nazareth” i profesor w St. Edmund’s College na Uniwersytecie w Cambridge, podkreśla, że nie sposób dokładnie ustalić, dlaczego to właśnie te dwa miejsca stały się obiektem czci. – Nie wiemy dokładnie, co mówiono pierwszym pielgrzymom ani kto przekazywał im te informacje.Bazylika Zwiastowania w Nazarecie i jaskinia związana z MaryjąJedną z pierwszych osób, które opisały to miejsce, była Egeria – pątniczka z Hiszpanii, której listy z podróży do Ziemi Świętej wspominają o wizycie w Nazarecie około 383 roku n.e. Pisała ona, że Maryja miała mieszkać w „dużej i bardzo wspaniałej grocie”, nad którą wzniesiono ołtarz.Ołtarz ten był prawdopodobnie jedną z wielu budowli sakralnych wznoszonych kolejno w miejscu, które pielgrzymi uznawali za scenę Zwiastowania. Na przestrzeni wieków powstawały tam kolejne świątynie – były budowane i niszczone w okresie bizantyjskim oraz krzyżowców, a następnie ponownie wznoszone i rozbudowywane.W 1954 roku wyburzono stary budynek kościoła, aby zrobić miejsce pod budowę dzisiejszej Bazyliki Zwiastowania. Rozbiórka ta dała badaczom rzadką okazję do przeprowadzenia wykopalisk w obrębie jej fundamentów. W latach 1955–1966 Bellarmino Bagatti, włoski archeolog i franciszkański kapłan odkrył groty, jamy i tunele, które dawni mieszkańcy Nazaretu wykorzystywali jako magazyny, warsztaty, a nawet pomieszczenia mieszkalne. Odkrycia te jedynie utwierdziły pielgrzymów w przekonaniu, że Maryja mieszkała w tej grocie lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie.Prof. Kenneth Dark zauważa, że podobne instalacje w pobliskich stanowiskach służyły jako kryjówki podczas powstania żydowskiego około 70 roku n.e., kiedy to Judejczycy zbuntowali się przeciwko cesarskiemu Rzymowi w walce o niepodległość. Skoro groty te musiały istnieć jeszcze przed wybuchem rebelii, to według prof. Kennetha Darka ich datowanie pokrywa się z czasem opisanym w historii o Zwiastowaniu. – Z punktu widzenia archeologii nie ma nic, co pozwoliłoby zaprzeczyć, że Grota Zwiastowania jest tą samą jaskinią, o której mówi Biblia – stwierdza badacz, zaznaczając jednocześnie, że nie ma też twardych dowodów, które mogłyby to jednoznacznie potwierdzić.Wykopaliska potwierdziły również, że chrześcijańscy pielgrzymi przybywali do groty co najmniej od późnego okresu rzymskiego, kiedy to Nazaret odwiedziła Egeria. Prof. Dark wskazuje na dowody istnienia „kunsztownie zdobionego kościoła” z V wieku, znajdującego się pod fundamentami dzisiejszej Bazyliki Zwiastowania. Badania ujawniły także lampy ukryte pod mozaikową posadzką budowli, co sugeruje, że pątnicy nawiedzali grotę na długo przed wzniesieniem rzymskich konstrukcji z późniejszego okresu.Czy Zwiastowanie mogło mieć miejsce przy studni?Niespełna kilometr od Bazyliki Zwiastowania znajduje się prawosławna cerkiew św. Gabriela. Wzniesiono ją w pobliżu studni, gdzie – według innej wersji opowieści o Zwiastowaniu – anioł po raz pierwszy nawiązał kontakt z Maryją. Opowieść ta pochodzi z Protoewangelii Jakuba – pochodzącej z II wieku ewangelii apokryficznej, która cieszyła się ogromną popularnością, wywierała wielki wpływ i została przetłumaczona na co najmniej dziewięć języków. Tekst skupia się na narodzinach, życiu oraz wiecznym dziewictwie Maryi.Według tekstu Maryja „wzięła dzban i wyszła, aby napełnić go wodą”, zanim usłyszała głos: „Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą, błogosławiona jesteś między niewiastami!”. Zaniepokojona Maryja wróciła do domu, gdzie powitał ją anioł i oznajmił, że narodzi Jezusa. Prof. Joan E. Taylor zauważa, że w samym tekście nie ma mowy o tym, by działo się to w Nazarecie. Niemniej jednak do IV wieku studnię zaczęto utożsamiać z tą wioską, a pielgrzymi przypisali miejsce akcji z Protoewangelii do punktu zwanego „Źródłem Maryi”.W latach 1997–1998 archeolożka Yardenna Alexandre wraz ze swoim zespołem przeprowadziła wykopaliska w obrębie „Źródła Maryi”. Wśród ich odkryć znalazły się monety z wizerunkami króla Heroda i cesarza Klaudiusza oraz lampa, której forma sugeruje, że ówcześni mieszkańcy Nazaretu byli Żydami. Prace zespołu badawczego zweryfikowały również, że studnia była użytkowana w czasach Zwiastowania. – Pozostałości z późnego okresu hellenistycznego i wczesnego okresu rzymskiego wskazują, że źródło służyło wiosce w tych właśnie epokach – wyjaśnia Yardenna Alexandre. Prof. James D. Tabor dodaje, że studnia była miejscem codziennych spotkań, do którego kobiety przychodziły czerpać wodę. W małej wiosce, takiej jak Nazaret, stanowiłaby ona jedną z centralnych przestrzeni społecznych.Pogłębione zrozumienie świata MaryiZ perspektywy historycznej i archeologicznej badacze twierdzą, że żadne z tych miejsc nie jest mniej lub bardziej prawdopodobne od drugiego. Oba wykazują ślady aktywności z czasów, w których miało dojść do Zwiastowania. Niektórzy naukowcy uważają jednak, że próba precyzyjnego wskazania miejsca tego wydarzenia jest skupianiem się na niewłaściwym pytaniu.– Archeologia nie może potwierdzić, że Zwiastowanie miało miejsce, ani zweryfikować nadprzyrodzonych aspektów tej historii – wyjaśnia prof. James D. Tabor. – To, co może zrobić, to zrekonstruować środowisko historyczne, w którym narodziła się ta tradycja.Źródło: National Geographic