FlashFeed

A new UN report titled "Global Assessment of Migratory Freshwater Fishes," prepared for the Convention on Migratory Species (CMS), warns of a sharp decline in migratory freshwater fish populations worldwide. These species are among the most endangered vertebrates on the planet. Their disappearance threatens river ecosystems and the livelihoods of millions of people.

Ryby słodkowodne to jedne z najbardziej zagrożonych kręgowców. Gatunki migrujące znajdują się obecnie w fazie gwałtownego spadku liczebności, który zagraża stabilności ekosystemów rzecznych oraz bytowi milionów ludzi. Najnowszy raport „Global Assessment of Migratory Freshwater Fishes”, przygotowany dla Konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt (CMS), rzuca światło na krytyczną sytuację setek gatunków zależnych od swobodnego przemieszczania się wzdłuż rzek całego świata.Dokument ten opiera się na analizie blisko 15 000 gatunków z Czerwonej Listy IUCN, co pozwala na precyzyjne zidentyfikowanie ryb wymagających natychmiastowej ochrony. Obecnie na listach CMS znajdują się 23 gatunki ryb słodkowodnych, jednak szczegółowa analiza wskazuje, że powinny one objąć aż 325 kolejnych.Przyczyny gwałtownego spadku populacji ryb migrującychOd 1970 roku liczebność populacji migrujących ryb słodkowodnych spadła o zawrotne 81%. Głównym zagrożeniem jest fragmentacja siedlisk, spowodowana między innymi budową zapór, które skutecznie blokują trasy migracji do tarlisk oraz żerowisk.Degradacja siedlisk poprzez wylesianie, regulację koryt oraz wydobycie surowców niszczy naturalne miejsca rozrodu, a zanieczyszczenia systematycznie pogarszają jakość wody w całych dorzeczach. Nadmierna eksploatacja, w tym kłusownictwo ukierunkowane na pozyskanie kawioru, drastycznie redukuje liczbę dorosłych osobników niektórych gatunków.Zmiana klimatu dodatkowo przekształca rzeki, prowadząc do rozregulowania cykli życiowych ryb. Ponieważ problem dotyczy rzek jako nierozerwalnej całości, ochrona prowadzona wyłącznie w obrębie jednego państwa jest dalece niewystarczająca.Gatunki na krawędzi wyginięcia i priorytety ochronneJesiotrokształtne to obecnie najbardziej zagrożona grupa ryb. Większość należących do niej gatunków posiada status krytycznie zagrożonych. Symbolem tego kryzysu stał się wiosłonos chiński, który w 2022 roku został oficjalnie uznany za gatunek wymarły.Równie dramatycznie wygląda sytuacja węgorza europejskiego. Populacja pangaza w Mekongu balansuje na krawędzi przetrwania z powodu fragmentacji siedlisk i zaburzeń naturalnego rytmu wylewów rzeki. W fatalnej kondycji są również sumowate z Amazonki, takie jak dorado i piramutaba, które odbywają migracje na dystansie przekraczającym 11 000 km. Bardzo niepokojąco prezentuje się także sytuacja minogów.Najważniejsze dorzecza na świecieWspółpraca międzynarodowa jest absolutnie niezbędna w regionach o największej liczbie transgranicznych systemów rzecznych. Należą do nich między innymi dorzecze Amazonki i system La Plata-Paraná w Ameryce Południowej, Dunaj łączący aż 19 krajów w Europie oraz Mekong i Ganges-Brahmaputra w Azji. W Afryce natomiast dorzecza Konga, Nigru i Nilu zmagają się z coraz dotkliwszymi suszami.Mechanizmy ochrony i rekomendacje dla państw Aby powstrzymać zapaść populacji ryb, CMS proponuje zestaw narzędzi prawnych wdrażanych przez państwa i organizacje regionalne. Tak zwany „Aneks I” nakłada obowiązek ścisłej ochrony gatunków znajdujących się na skraju wyginięcia, natomiast „Aneks II” promuje międzynarodowe zarządzanie populacjami.Niezbędne jest ujednolicenie systemów monitorowania, swobodny przepływ danych oraz przywrócenie naturalnego biegu rzek. Sukces będzie możliwy tylko dzięki szerokiej współpracy – w przeciwnym razie czeka nas ekologiczna katastrofa, która drastycznie zmieni życie milionów ludzi.Źródło: Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild AnimalsNasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.