FlashFeed

Sikory modre w miastach coraz częściej wykładają swoje gniazda niedopałkami papierosów zamiast aromatycznych roślin, których nie znajdują w miejskim środowisku. Badania Uniwersytetu Łódzkiego wykazały, że gniazda z niedopałkami zawierają mniej pasożytów i lepiej się rozwijają znajdujące się w nic...

Sikory modre – modraszki – już od kilkunastu lat zadziwiają naukowców na całym świecie nietypowym sposobem ochrony swojego potomstwa. W miastach coraz częściej obserwuje się, że do wyściełania swoich gniazd wykorzystują one niedopałki papierosów: niekiedy są one nawet podstawowym budulcem.To nie jest przypadkowy wybór: w środowisku naturalnym te ptaki poszukują aromatycznych roślin, więc krążą po łąkach, wypatrując mięty czy lawendy. Próżno jednak szukać ich w miejskiej dżungli, a na ulicach wala się coś, co generuje równie mocny zapach.Jak modraszki wykorzystują niedopałki papierosów?W badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie Łódzkim zespół dr. Michała Glądalskiego porównywał trzy rodzaje gniazd sikorek: naturalne, naturalne, ale do których badacze włożyli niedopałki oraz całkowicie sterylne. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Animal Behaviour” pokazały, że gniazda z niedopałkami zawierały mniej pasożytów niż te „naturalne”, a pisklęta w nich wychowywane charakteryzowały się lepszą kondycją niż te z gniazd bez takich „dodatków”. Najlepiej radziły sobie jednak gniazda sterylne.Dlaczego ptaki wybierają niedopałki?Zwierzęca adaptacja do życia w mieście polega na wykorzystaniu tego, co jest pod „ręką”. Widzimy to np. w kontekście żyjących w symbiozie z ludzkimi odpadami szopów czy szczurów. Tak samo jest z sikorkami – brak aromatycznych roślin wykorzystywanych do ochrony zmusza ptaki do szukania alternatywy. A niedopałki są nie tylko dostępne, ale także skutecznie chronią potomstwo.Modraszki są inteligentne, więc szybko podpatrzyły od swoich sąsiadów tę skuteczną strategię. Regularnie zaglądają do gniazd innych ptaków, obserwują ich sukcesy i porażki, a następnie kopiują sprawdzone rozwiązania.Jak substancje zawarte w niedopałkach wpływają na pasożyty?Największym „odstraszaczem” jest nikotyna, która dla pasożytów jest toksyczna. Związki chemiczne obecne w niedopałkach utrudniają pasożytom znalezienie ptasiego gniazda, a dodatkowo ograniczają możliwość składania jaj i rozwój larw. Dzięki temu pisklęta są bezpieczniejsze i mogą rozwijać się bez przeszkadzających intruzów.Czy „pety” nie wpływają na ptaki negatywnie?Naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego dowiedli, że pisklęta z gniazd wyściełanych niedopałkami charakteryzowały się wyższym poziomem hemoglobiny i hematokrytu. Mniej pasożytów oznaczało lepszy stan zdrowia, szybszy wzrost i wyższy poziom energii. Jednak najlepsze wyniki osiągały pisklęta wychowywane w warunkach sterylnych, co sugeruje, że choć niedopałki ograniczają pasożyty, nie eliminują problemu całkowicie. Toksyczność papierosowych odpadówAle jest także ciemna strona: chyba nie trzeba nikomu tłumaczyć, że toksyczne związki zawarte w papierosach mogą okazać się dla ptaków zgubne. Chociaż niedopałki zdają się dawać zwierzętom krótkoterminowe korzyści, to zawierają ponad 4000 związków chemicznych – w tym metale ciężkie, arsen czy substancje o udowodnionym działaniu genotoksycznym. Ich długofalowy wpływ na zdrowie ptaków nie został jeszcze w pełni poznany.Naukowcy wskazują, że może dochodzić do kumulowania się szkodliwych substancji w organizmach młodych ptaków, co rodzi poważne pytania o ich przyszłe zdrowie. To trochę tak jak z ludźmi palącymi papierosy – na efekty często trzeba poczekać wiele lat, ale są tragiczne. Czy strategie te nie prowadzą do powolnego pogarszania się stanu populacji?Czy tylko sikorki „palą”?Przypadki wykorzystania niedopałków zaobserwowano także u miejskich wróbli w Meksyku, Portugalii czy Francji. Dla wielu gatunków ptaków przystosowanie się do nowych, trudnych warunków środowiskowych oznacza korzystanie z materiałów, których człowiek dostarcza nieświadomie. One jednak nie wiedzą, co oznaczają sugestywne zdjęcia na opakowaniach papierosów.Źródła: naukawpolsce.pl, Animal BehaviourNasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.